Wiadomości

Żur, żurek czy barszcz biały - jaką zupę przygotować na Wielkanoc?

Żurek to od wielu lat obowiązkowa potrawa na wielkanocnym stole. Znany jest od pokoleń. Swój charakterystyczny smak zawdzięcza zakwasowi. W zależności od regionu istnieją różne receptury na przyrządzenie tej kwaśnej zupy.
Żurek to od wielu lat obowiązkowa potrawa na wielkanocnym stole. Znany jest od pokoleń. Swój charakterystyczny smak zawdzięcza zakwasowi. W zależności od regionu istnieją różne receptury na przyrządzenie tej kwaśnej zupy. fot. Jacek Nowak/123rf.com

Tegoroczne święta wielkanocne, podobnie jak zeszłoroczne, przyjdzie nam spędzić w zupełnie innych warunkach. Zgodnie z obowiązującymi restrykcjami do śniadania wielkanocnego, poza domownikami, powinno zasiąść nie więcej niż pięć osób. Z troski o zdrowie i bezpieczeństwo najbliższych część z nas zrezygnuje z rodzinnych wizyt i spędzi ten czas w kameralnym gronie. Tym, co poza wymiarem duchowym pozwala poczuć atmosferę świąt, są potrawy przygotowywane z tej okazji. Jednym z tradycyjnych dań, którego nie może zabraknąć na wielkanocnym stole, jest żurek. Jaka jest historia żuru? Jak przygotowuje się go w różnych regionach Polski? Czym różni się on od barszczu białego?



Wielkanocne wydarzenia w Trójmieście


Ze świątecznego stołu najbardziej lubię:

jajka na różne sposoby 24%
białą kiełbasę 17%
żurek, barszcz biały, zupę chrzanową 32%
schab ze śliwką i inne mięsa 6%
pasztety 7%
mazurki, babki, serniki 14%
zakończona Łącznie głosów: 442
Pandemia sprawia, że wielu z nas spędza święta w sposób dość nietypowy. Zamiast przyjeżdżać "na gotowe" do babci czy mamy, decydujemy się zostać w domu i chcąc samemu urządzić święta, stajemy przed kilkoma wyzwaniami, m.in. kulinarnymi. Zapobiegliwi, korzystając z bogatej oferty restauracji oferujących garmaż świąteczny, zamówili potrzebne dania. Teraz, gdy do świąt zostało zaledwie parę dni, jesteśmy zdani właściwie wyłącznie na siebie. O ile ugotowanie jajek czy białej kiełbasy to dla większości przysłowiowa "bułka z masłem", to przyrządzenie świątecznej zupy nie jest już takie łatwe i może spędzać sen z powiek.

Wspólne wielkanocne śniadanie to najważniejszy posiłek w czasie świąt. W wielu domach głównym punktem menu jest żurek. To zdecydowanie najpopularniejsza zupa, którą znaleźć można na wielkanocnych stołach, ale nie jedyna. Poza żurkiem w wielu regionach Polski przygotowuje się barszcz biały, a także zupę chrzanową. Wybór, którą zupę ugotować na Wielkanoc, wcale nie jest taki prosty.

Samodzielne przygotowanie wielkanocnych potraw dla wielu okazuje się prawdziwym wyzwaniem. Choć przepisów w internecie nie brakuje, problematyczne jest już samo wybranie potraw, które powinny znaleźć się na wielkanocnym stole. Jaką zupę ugotować? Co włożyć do garnka, żeby wyszedł dobry barszcz biały?
Samodzielne przygotowanie wielkanocnych potraw dla wielu okazuje się prawdziwym wyzwaniem. Choć przepisów w internecie nie brakuje, problematyczne jest już samo wybranie potraw, które powinny znaleźć się na wielkanocnym stole. Jaką zupę ugotować? Co włożyć do garnka, żeby wyszedł dobry barszcz biały? fot. Roman Samborskyi/123rf.com

Wielkanocny żurek



Żurek to znana od pokoleń specjalność polskiej kuchni. Charakterystyczny smak i aromat tej zupy kojarzony jest głównie z Wielkanocą, ale nie od zawsze była ona świątecznym specjałem. Historyczne źródła mówią o tym, że żurem zajadał się głównie lud wiejski, a częste przygotowywanie tej zupy wynikało przede wszystkim z możliwości wykorzystania tego, co pozostawało w spiżarniach. Dziś jest to jedna z droższych zup w restauracyjnych kartach dań.

Zakwaszana zupa mączna to specjalność regionalnej kuchni polskiej, ale także białoruskiej, czeskiej i słowackiej. Jej nazwa wywodzi się od niemieckiego słowa sauer (kwaśny, zakwaszany, ukiszony), którym określano w Polsce ok. XV wieku nie tylko zupę, ale wszystkie potrawy powstające na bazie zakwaszanej mąki.

Czytaj także: Jedzenie do domu - testujemy wielkanocny catering

Podstawą żuru jest zakwas. Był on kiedyś produktem ubocznym wypieku chleba. Dziś można znaleźć go na sklepowych półkach pod nazwą "żurek" lub "barszcz biały". Najlepiej jednak przygotować go samemu. Jaka mąka będzie najodpowiedniejsza do żurkowego zakwasu? Na to pytanie nie ma jednej odpowiedzi. Każdy region Polski ma swoją własną recepturę, np. na Górnym Śląsku zakwas przygotowuje się z żytniej mąki razowej, na Lubelszczyźnie z mąki gryczanej, a w Małopolsce i na Podlasiu korzysta się z mąki owsianej.

W wielkanocnym żurku nie może zabraknąć białej kiełbasy. Czasami, zamiennie lub dodatkowo, używa się też kiełbasy wiejskiej, myśliwskiej czy jałowcowej. Poza ulubioną kiełbasą w żurku powinna znaleźć się też wędzonka, np. kawałek boczku.

Barszcz biały i żurek, choć podobne, to dwie różne zupy. Podstawowa różnica jest taka, że żurek jest zawsze przygotowywany na zakwasie mącznym, a barszcz biały na zakwasie warzywnym.
Barszcz biały i żurek, choć podobne, to dwie różne zupy. Podstawowa różnica jest taka, że żurek jest zawsze przygotowywany na zakwasie mącznym, a barszcz biały na zakwasie warzywnym. fot. Jacek Nowak/123rf.com

Żur czy żurek?



Żur i żurek to nazwy, które często traktujemy zamiennie, określają one jednak dwie różne zupy. Żur jest zawiesistą, gęstą zupą, w której wyczuwalne są otręby razowej mąki. Gotowany na wędzonce ma kwaśny i zdecydowany smak. Podawany jest z ziemniakami, kiełbasą, smażoną cebulką i skwarkami. Przyprawiany jest dużą ilością czosnku, liściem laurowym, zielem angielskim i nie jest zabielany.

Zobacz także: Babeczka, muffin i cupcake to nie to samo. Poznaj różnice

Żurek stanowi lżejszą wersję żuru. Jego konsystencja jest rzadsza, a zakwas powstaje na bazie mąki pszennej. Przyprawiany jest majerankiem, liściem laurowym, zielem angielskim i tylko delikatnie czosnkiem. Obficie zabiela się go śmietaną, podaje z białą kiełbasą, jajkiem i pieczywem, dlatego często nie dodaje się już ziemniaków. Potocznie, choć niekoniecznie właściwie, żurek nazywany jest też barszczem białym.

Czym różni się barszcz biały od żurku?



Wiele osób sądzi, że barszcz biały i żurek to ta sama zupa, która różne nazewnictwo przyjmuje w poszczególnych regionach Polski. Tymczasem różnica tkwi w zakwasie. Barszcze to zupy, które powstają na kwasach warzywnych lub owocowych, żury i żurki zaś powstają na zakwasach mącznych.

Jak mówią źródła historyczne, pierwszymi zupami, które do dzisiaj goszczą na naszych stołach, są żur i barszcz.
Jak mówią źródła historyczne, pierwszymi zupami, które do dzisiaj goszczą na naszych stołach, są żur i barszcz. fot. fotek/123rf.com
Wielkanocny barszcz biały przygotowuje się na wywarze mięsnym - najczęściej na tym, w którym gotowano świąteczną szynkę. Do wywaru dodaje się białą kiełbasę i suszone grzyby. Po krótkim zaparzeniu (podgotowaniu) kiełbasy wyciąga się ją, a barszcz zakwasza kwasem ogórkowym lub kapuścianym i doprawia solą, pieprzem, majerankiem, czosnkiem, zielem angielskim i liściem laurowym. Zupę podaje się z białą kiełbasą i jajkiem ugotowanym na twardo.


Zupa wielkanocna - co to jest?



Charakterystyczna dla Pomorza zupa wielkanocna to tak naprawdę zupa chrzanowa. Przepis jest dość łatwy i w dużej mierze przypomina tradycyjny wielkanocny barszcz. Receptura jej przygotowania, tak jak w przypadku większości zup, sprowadza się do ugotowania wywaru z mięsa, warzyw i ziół. Następnie dodaje się podsmażoną na patelni białą kiełbasę i doprawia chrzanem. To właśnie tarty chrzan sprawia, że zupa ta ma intensywny, wyrazisty smak. Podaje się ją również z jajkiem na twardo.

Możesz dołożyć się do paczki dla potrzebujących



Tradycyjne zupy na Wielkanoc w różnych regionach Polski



Polskie tradycje wielkanocne to nie tylko śmigus-dyngus, święcenie palm czy malowanie jajek, ale i bogactwo kulinarnych przepisów. Co region, to obyczaj. Podobnie jest z zupą, która trafia na wielkanocny stół. Żurek z białą kiełbasą i żur na wędzonce to najpopularniejsze z nich. Najczęściej serwuje się je z jajkiem lub chrzanem, a w niektórych regionach Polski także z białym serem i rzeżuchą. Chrzan jest też ważnym dodatkiem do barszczu białego.

Zupę chrzanową coraz częściej podaje się na wielkanocne śniadanie zamiast żurku czy barszczu białego. W niektórych regionach Polski chrzan jest także dodatkiem żuru.
Zupę chrzanową coraz częściej podaje się na wielkanocne śniadanie zamiast żurku czy barszczu białego. W niektórych regionach Polski chrzan jest także dodatkiem żuru. fot. Monika Adamczyk/123rf.com
Początkowo żur był bardzo popularny na Śląsku, gdzie nawet specjalny garnek do kiszenia żuru miał swoją własną nazwę: "żurok". Dziś w wielu regionach Polski można zetknąć się z różnymi odmianami żurku. Przygotowywany jest zarówno na wywarze warzywnym, jak i mięsnym, gdzie podstawą są kiełbasy i wędzonki. Najwięcej różnic występuje jednak w sposobie jego podawania. Żurek świętokrzyski serwuje się z jajkiem pokrojonym na cztery części, koperkiem, chrzanem i bułką. Na Kujawach i Mazowszu oraz w regionie Kurpi najpopularniejszy jest tradycyjny żurek z białą kiełbasą i jajkiem - podawany w wydrążonym chlebie lub bułce. Dodatkowo na Kujawach można spotkać się też ze zwyczajem podawania tej zupy z ziemniaczanymi kluseczkami. Benedyktyni w Tyńcu spożywają żur z kiełbasą i twarogiem. Z kolei na Podhalu prym wiedzie żur na zakwasie z kiełbasą wiejską i majerankiem oraz dodatkiem wędzonego oscypka. Na Śląsku można zaś spotkać żurek żeniaty, czyli w wersji "na bogato": przyrządzany na bazie wędzonych żeberek i boczku, podawany z ziemniakami i kiełbasą.

Quiz - Wielkanocne przysmaki. Czy znasz wszystkie?

Pytanie 1 / 8

Pytanie 1 / 8
Co to jest "mazurek"?

Opinie wybrane


wszystkie opinie (28)

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Najnowsze

więcej artykułów »

Rozrywka

Kultura

Kobiety jak landrynki. Recenzja książki "Mój ukochany wróg"
"Mój ukochany wróg" - kobiety i psychopaci